خطر اصلی، کم‌آبی و نمک زیاد است.
اگرچه بیشتر سنگ‌های کلیه حاوی کلسیم هستند اما مصرف بالای کلسیم به‌ تنهایی علت اصلی تشکیل آن‌ها نیست و حتی رژیم غذایی کم‌ کلسیم می‌تواند خطر سنگ کلیه را افزایش دهد!
این یک تصور غلط رایج است که مصرف زیاد کلسیم می‌تواند خطر ابتلا به سنگ کلیه را افزایش دهد. شیر، پنیر، ماست، دانه چیا و… از منابع غنی کلسیم هستند که می‌توانند خطر تشکیل سنگ کلیه را کاهش دهند. دریافت کافی کلسیم از طریق رژیم غذایی نه‌ تنها مضر نیست بلکه می‌تواند برای کلیه‌ها محافظتی باشد.
رژیم غذایی کم‌ کلسیم می‌تواند در ترکیب با مصرف زیاد غذاهای پراگزالات خطر تشکیل سنگ را افزایش دهد. همچنین مصرف زیاد نمک و کم ابی بدن بیشتر از مکمل‌های کلسیم احتمال بروز سنگ کلیه را بالا می‌برد.
رژیم پرنمک و کم‌شآبی، عامل اصلی سنگ‌سازی
پس از هضم غذا، مواد زائد از طریق کلیه‌ها وارد ادرار می‌شوند و اگر آب کافی وجود نداشته باشد، این مواد به هم می‌چسبند و بلور تشکیل می‌دهند. مصرف بیش از حد کلسیم می‌تواند اندکی خطر تشکیل سنگ را بالا ببرد. اما از همه مهمتر عواملی مانند مصرف زیاد نمک یا کم‌ آبی بدن نقش مهم‌ تری در بروز این خطر دارند. به گفته متخصصان نفرولوژی، در بیشتر موارد مشکل از رژیم پرنمک ناشی می‌شود تا غذاها و مکمل‌های کلسیم. بنابراین مدیریت نمک و کم آبی بدن اهمیت بالاتری دارد. نمک زیاد باعث دفع هم‌ زمان سدیم و کلسیم از کلیه‌ها می‌شود که می‌تواند به تشکیل بلورهای سنگی منجر گردد و از طرفی باعث کاهش میزان کلسیم مصرفی بدن شود. نکته مهم این است که مصرف متعادل نمک باعث باز جذب کلسیم از کلیه‌ها می‌شود، اما مقادیر زیاد آن اثر معکوس دارد و خطر سنگ سازی را بالا می‌برد.
برای کاهش ایجاد سنگ، مکمل کلسیم بخوردید!
حتی در برخی موارد برای کاهش ایجاد سنگ، مصرف مکمل کلسیم ضروری است. افرادی که جراحی بای‌ پس معده انجام داده‌ اند یا مبتلا به بیماری کرون و سایر مشکلات گوارشی هستند، اگزالات را بیشتر جذب می‌کنند و در معرض خطر بالاتری برای سنگ کلیه قرار دارند. این افراد می‌توانند با نظر پزشک متخصص از مصرف مکمل کلسیم برای اتصال به اگزالات و کاهش خطر تشکیل سنگ بهره‌ مند شوند. در این شرایط مکمل‌ها نقش محافظتی خواهند داشت.
بدن، کلسیم موجود در غذا را بهتر از مکمل‌ها جذب و نگهداری می‌کند. لبنیات بهترین منبع غذایی کلسیم هستند، زیرا میزان جذب بالایی دارند و برای سلامت استخوان بسیار مؤثرند. این نکته را هم مدنظر داشته باشید که غذاهای گیاهی مانند شیر بادام و سبزیجات برگ‌ سبز که اغلب حاوی اگزالات هستند، جذب کلسیم را محدود می‌کنند. با این‌ حال حذف کامل منابع حاوی اگزالات‌ توصیه نمی‌شود، زیرا آن‌ها همراه با پتاسیم، منیزیم، فیتات و فیبر هستند که برای بدن نقش مهمی‌را ایفا می‌کنند.

 کانال رسمی گروه آموزش و ارتقای سلامت دانشگاه علوم پزشکی شیراز
@healtheducationshiraz